«Гарачай» ці «цёплай» будзе восень 2017 году?

Ці будуць восеньню пратэсты?

Гэтае пытанне абмеркавалі ў Праскім акцэнце шэф-рэдактар газэты «Наша ніва» Андрэй Дынько, аглядальнік Радыё Свабода Валер Карбалевіч і рэдактарка сайту «Наше мнение» Валерыя Касьцюгова. Вёў перадачу Юры Дракахруст.

Дракахруст: З акцыі, скліканай Міколам Статкевічам 17 лютага, пачалася сёлетняя «гарачая вясна» — сэрыя даволі буйных акцыяў пратэсту супраць дэкрэту аб дармаедах. Ці стане акцыя 8 верасьня пачаткам «гарачай восені»? Як вы ацэньваеце сацыяльна-палітычную тэмпэратуру ў беларускім грамадзтве зараз?

1 кастрычніка зьбіраліся абнародаваць новую рэдакцыю Дэкрэту № 3, які стаў каталізатарам пратэстаў у лютым-сакавіку. З 1 верасьня беларусы ўжо атрымалі «падаруначак» — падвышэньне «камуналкі», з новага году чакаецца яшчэ адно. Але зь іншага боку, растуць і заробкі. З лютага сярэдні заробак вырас больш чым на сто рублёў. Як можна апісаць балянс гэтых чыньнікаў?

Касьцюгова: І мы, і ўлады пазбаўленыя інструмэнтам для вымярэньня пратэстных настрояў грамадзтва. Траплялася ў вочы апытаньне ў Магілёве настрояў у грамадзтве пад кіраўніцтвам прафэсара Бубнова. І там відаць, што градус нездавальненьня вельмі высокі. Аднак парадак дня, які непакоіць грамадзтва, па-ранейшаму дастаткова моцна адрозьніваецца ад парадку дня тых апазыцыйных сілаў, якія бачаць вулічныя акцыі сваім асноўным інструмэнтам палітычнай барацьбы.

Сыходзячы з гэтага, імавернасьць менавіта «гарачай восені», на мой погляд, невысокая. Хутчэй восень будзе ледзь цёплай. Што да збліжэньня парадкаў дня, то ўсё гэта ў руках уладаў. Яны могуць зблізіць гэта нейкімі грубымі і бессэнсоўнымі дзеяньнямі, як гэта было з дэкрэтам № 3. Альбо, наадварот, панізіць гэтыя настроі, аслабляючы ціск на грамадзтва і фінансавы і адміністратыўны. Мяркуючы па тым, як разьвіваюцца падзеі цягам лета і пачатку восені — у цэлым настрой уладаў на тое, каб гэты ціск аслабіць.

Дракахруст: Той жа Мікола Статкевіч — найбольш яскравы выразьнік, прадстаўнік апазыцыйнага парадку дня. Але 17 лютага менавіта на ягоны заклік (а не прафсаюзаў ці сацыяльных дзеячоў) людзі першы раз выйшлі, а потым пайшла хваля.

І, дарэчы, зараз Статкевіч абвясьціў, што наступная акцыя 20 кастрычніка і на сацыяльную тэматыку. То бок — вучэньні скончацца, і мы пачнём займацца нашымі ўнутранымі, сацыяльнымі пытаньнямі. Можа, гэта патрапіць у народнае незадавальненьне — калі яно ёсьць, зразумела?

Дынько: Па-першае, эканамічная сытуацыя ў краіне пачала папраўляцца. Гэта адбываецца ад вясны гэтага году. Калі заробкі растуць, беспрацоўе зьмяншаецца, то і сацыяльная напружанасьць, неабходнасьць у пратэстах зьніжаецца.

Па-другое, вялікія пратэсты могуць адбыцца ў Беларусі, калі ўлады ўжо ня змогуць іх разганяць, зьнішчаць у зародку, альбо калі ўлады ня будуць хацець гэта рабіць. То бок калі яны пагодзяцца з парадкам дня пратэстоўцаў, як гэта было ў краінах Усходняй Эўропы, калі яны выходзіла з-пад залежнасьці ад Савецкага Саюзу.

Ці ўжо наступіў гэты момант, калі ўлады альбо ня могуць альбо ня хочуць разганяць? На маю думку, не. Ня так шмат памянялася ў краіне, каб гэта адбылося, Але на сёньня важна, каб у краіне было «300 спартанцаў», якія заяўляюць сваю нязгоду, якія пратэстуюць. Гэта зарука таго, што грамадзянская супольнасьць існуе, не загінула, і што гэты жывы парастак пры патрэбе будзе прарастаць.

Карбалевіч: Рэч у тым, што прырода публічнага пратэсту — гэта справа загадкавая, непрадказальная. Само па сабе нездавальненьне насельніцтва эканамічным станам рэдка выштурхоўвае людзей на вуліцы, не існуе наўпроставай сувязі паміж беднасьцю і рэвалюцыяй.

Людзей абурае ня столькі беднасьць, колькі несправядлівасьць уладаў. Якраз дэкрэт аб дармаедах і разбурыў гэты вобраз справядлівай улады. І тут дзейнічае некалькі чыньнікаў, прычым з процілеглым знакам. З аднаго боку, бурлівая палітычная вясна паказала, што беларускае грамадзтва пазбаўляецца ад сындрому Майдану — страху перад нейкімі забурэньнямі ў выніку вулічных акцыяў. Да таго ж расьце беспрацоўе, што вымушаны быў прызнаць і сам Лукашэнка.

Зь іншага боку, новы варыянт дэкрэту аб дармаедах рэальна будзе дзейнічаць не раней за пачатак 2018 году. То бок падатковыя органы будуць патрабаваць плаціць гэты штраф толькі праз нейкі час пасьля таго, як ён будзе прыняты. Сапраўды пачаўся рост заробкаў, гэта таксама нейкім чынам будзе спрыяць большаму спакою ў грамадзтве, тым болей, улады абяцаюць, што крызіс закончыўся і пачынаецца рост. То бок дзейнічаюць вельмі супрацьлеглыя чыньнікі, і цяжка сёньня прагназаваць, якія могуць быць спадзяваньні на вулічныя акцыі.

  • Оцени статью:
  • Проголосовало: 3
  • Балл: 2.7